Varlıkları daha detaylı tanıtmak için kullanılan sözcüklerdir. Sıfatlar, isimlerden önce gelerek ismin özelliğini, şeklini, durumunu, sayısını ve rengini belirten sözcüklerdir.
1. NİTELEME SIFATLARI
Varlıkların biçimlerini, özelliklerini, renklerini kısaca nasıl olduklarını bildiren sözcüklerdir.
İsimlere sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabıdır.
Örnekler:
Çalışkan öğrenci bilgi yarışmasında birinci oldu. -> Nasıl Öğrenci? -> Çalışkan öğrenci
Umut sevdiği mavi montu aldı. -> Nasıl mont? -> Mavi mont
Lezzetli yemekler yedik. -> Nasıl yemek? -> Lezzetli yemek.
Kurumuş ve cılız ağaçlarla kaplı ormanda yürüyüşe koyulduk. -> Nasıl ağaçlar? -> Kurumuş ve cılız ağaç
Denizden renkli ve yuvarlak taşlar topladık.-> Nasıl taşlar? -> Renkli ve yuvarlak taşlar.
2. BELİRTME SIFATLARI
Varlıkları işaret, sayı, yer, belgisizlik ve soru yönüyle belirten sözcüklerdir. Dörde ayrılır:
2.1.İşaret Sıfatları
Varlıkları işaret yoluyla belirten sıfatlardır. İşaret sıfatları, isimlere sorulan “Hangi?” sorusuna cevap verir.
Bazı işaret sıfatları:
O, bu, şu, öteki, beriki…
Örnekler:
Bu sorular diğerlerinden daha zor.
O kitapları nerden aldın?
Öteki elbiseyi satın almalısın.
Beriki yıl zeytin ağaçları oldukça verimliydi.
Şu kadıncağız yaklaşık üç saattir bekliyor.
UYARI: İşaret sıfatları mutlaka isim soylu bir sözcüğü etkilemelidir ve ek almamalıdır, aksi halde sıfat olmayacaktır.
Örnek:
O yemek mideme dokundu.-> İsmi belirtmiş
O, mideme dokundu. -> İsmin yerine gelmiş (zamir)
2.2. Sayı Sıfatları
İsimlerin sayılarını, sıralarını, parçalarını kesin olarak belirten sıfatlardır. Sayı sıfatları dörde ayrılır. İsme sorulan “kaç?” sorusuyla bulunur.
2.2.1. Asıl Sayı Sıfatları
Bir ismi tam sayı olarak belirtir. İsme sorulan “kaç?” sorusuyla bulunur.
Örnekler:
İki ağaç rüzgârın etkisiyle devrildi.
Her gün yirmi dakika yürüyüş yaparım.
Sınava iki milyon kişi girdi.
Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik.
2.2.2. Sıra Sayı Sıfatları
Varlıkların derecelerini, sıralarını belirten sıfatlardır. Sıra sayı sıfatları isimlere gelen “-ıncı, -inci” ekleri ile ya da sayı yanına noktayla yapılır. İsme sorulan “kaçıncı?” sorusunun cevabıdır.
Örnekler:
Cumhuriyetin 101. yaşı coşkuyla kutlandı.
Hayatınıza üçüncü bir kişinin karışmasına izin vermeyin.
Dedem 79. Yaş gününü kutluyor.
Sınavda 4’üncü olmayı başardı.
Altıncı hissim çok kuvvetlidir.
2.2.3. Kesir Sayı sıfatları
İsimlerin, bütünün kaçta kaçı olduğunu gösteren sıfatlardır.
Örnekler:
Tam, yarım, çeyrek, (1,2), yüzde on, binde bir, üç buçuk, yarıyıl, dörtte bir…
Örnek cümleler:
AOÇ’de yarım ekmek kokoreç yedik.
Yarım elma gönül alma.
Şirket geçtiğimiz sene %5 büyüme sağladı.
Saat yedi buçukta işten çıktım.
2.2.4. Üleştirme Sayı Sıfatları
Paylaştırma anlamı taşıyan, varlıkların eşit bölümlerini belirten sıfatlardır. Sayılara “(ş)-er, (ş)-ar” eki getirilerek oluşturulur. İsme sorulan “kaçar?” sorusunun cevabıdır.
Örnekler:
Üçer üçer, ikişer kalem, ellişer bin, birer gün…
2.3. Belgisiz Sıfatlar
Varlıkları sayı ve miktar bakımından kesin olarak belirtmeyen sözcüklerdir.
“Bir, birkaç, birçok, çoğu, kimi, bazı, bütün, tüm, başka, birtakım, her, hiçbir, herhangi” gibi kesinlik bildirmeyen, belirsizlik anlamı taşıyan sözcükler kullanılır.
Örnekler:
Bazı insanlar
Kimi öğretmenler
Herhangi bir gün
Birkaç işçi
Bir kış günü
Birtakım sorunlar
Tüm canlılar
Biraz ekmek
Bir zamanlar
UYARI: ‘Bir’ sözcüğü yerine iki, üç sayısını getirebiliyorsak sayı sıfatı, getiremiyorsak belgisiz sıfattır.
2.4. Soru Sıfatları
İsimleri soru yoluyla belirten, yani isimleri anlamca tamamlayan soru sözcükleridir. Soru sıfatlarının cevabı yine sıfattır. “Nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar, hangi, ne kadar, ne?” gibi sorulara cevap verir.
Örnek cümleler:
Kaç gün sonra Ankara’ya geleceksin?
Nasıl müziklerden hoşlanırsın?
Kaçıncı ders etkinlik yapacağız?
Ne işle meşgulsünüz?