Fiilimsiler belirli eklerle türetilmiş olup fiiller gibi çekimlenemez fakat fiiller gibi olumsuz şekilleri yapılabilir. Fiilimsiler cümlede isim, sıfat ve zarf görevinde kullanılabilen sözcüklere fiilimsi (eylemsi) denir.
Fiilimsiler, fiil köklerinden ya da gövdelerinden türetilir.
Fiilimsileri yüklem dışında aramalıyız. Yüklemde ararsak kip ekini fiilimsi olarak alırız.
Fiilimsiler, “-ma, -me” ekiyle olumsuz hale getirilir.
Fiilimsiler, fiiller gibi kip ve kişi eki almazlar.
Fiilimsileri kullanarak birden fazla cümleyi birleştirerek tek cümle yapabiliriz.

İSİM-FİİL (MASTAR)
Kodlaması: (Mayışmak)
Fiillere aşağıdaki ekler getirilerek isim-fiil yapılır.
-ma (-me),
-mak (-mek),
-iş (-ış, -uş, -üş)
Dikkat etmemiz gereken birkaç püf nokta bulunuyor. En önemlisi “-ma, -me” eki isim fiil eki olması dışında olumsuzluk eki veya kalıcı ad olabilir.
“-ış, -iş,- uş, -üş” eki işi birlikte yapma ya da karşılıklı yapma anlamı da verir.
Örnekler:
Onunla buluşmayı çok istiyorum. → Olumsuzluk bildirmiyor, işin ismi.
Aniden çıkışına anlam veremedik. → İşin ismi.
Helin okulların açılmasına çok sevindi. → Olumsuzluk bildirmiyor, kalıcı ad değil, işin ismi.
Düzenli yürüyüş yapmak faydalıdır. → İşin ismi.
Antalya’ya gitme planımız suya düştü. → Olumsuzluk bildirmiyor, işin ismi.
Adamın ömrü hep çalışmakla geçti.
Hep buradan trenlerin geçişini seyrederdi.
Bu konuştuklarımızı sakın kimseye anlatma. → Olumsuzluk eki.
Ona bu konuda fikir danışma. → Olumsuzluk eki.
Uyarı: İsim fiilelerin olumsuz halleri “-ma, -me” ekleriyle yapılır. Yani isim fiilin olumsuz kelimelerinde iki tane “-ma, -me” eki bulunur, buradan da ayırt edebiliriz. Sözcüğe ilk gelen ek olumsuzluk ekidir, sonraki ek ise isim fiildir.
Örnekler:
Ela konuşmamaya yemin etmişti. → İlk ek olumsuzluk ikinci ek isim fiil ekidir.
Onunla karşılaşmamak için sürekli kaçıyor. → İsim fiilin olumsuzudur.
Kalıcı ad
Bazı sözcükler isim- fiil ekleriyle türediği halde isimleşmiş olabilir. Bu sözcüklere kalıcı ad (isim) denir. İsim fiil ile karıştırılmamalıdır.
Örnekler:
Elindeki kazmayı yere bırakır mısın? → Nesne ismi
Sarma sarıp buzluğa attık. → Yiyecek ismi
Yaz gelince dondurmalar dolapta yerini almaya başladı. → Yiyecek ismi
Fotokopi işlerini danışmaya hazırlattı. → Kalıcı isim
Annem akşam misafirlere dolma hazırladı. → Yemek ismi
SIFAT-FİİL (ORTAÇ)
Kodlaması (Anası mezar dikecekmiş.)
Fiillere aşağıdaki ekler getirilerek sıfat-fiil oluşturulur.
-an (-en),
-ası (-esi),
-mez (-maz),
-ar (-er, -r),
-dik (-dık, -tik, -tık),
-ecek (-acak),
-miş (-mış, -muş, -müş)
Örnekler:
Kaybolan eşya kutusunda anahtarımı buldum.
Okuyan insanın hali başka olur.
Sevilesi hayvanlarla dolu her yer.
Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç.
Söylenecek çok söz var.
Adlaşmış sıfat
Kendisinden sonraki ismin düşmesi sonucu isimleşerek sıfat-fiil görevinde kullanılabilir.
Örnekler:
Geç gelen öğrenciler konuyu tam kavrayamadı.
Geç gelenler konuyu tam kavrayamadı. →Adlaşmış sıfat-fiil
Son gülen insan iyi güler.
Son gülen iyi güler. → Adlaşmış sıfat-fiil
Kalıcı ad
Bazı sözcükler sıfat-fiil ekleriyle türediği halde zamanla fiilimsi görevini yitirerek bir kavramın ya da bir varlığın adı olmuştur.
Örnekler:
Kayseri’ye dolmuş ile geçtim. → Kalıcı ad
Kışlık yakacak fiyatlarında yükseliş var. → Kalıcı ad
Yiyecek ve içecek siparişi vermek ister misiniz? → Kalıcı ad
ZARF-FİİL (ULAÇ/ BAĞ-FİİL)
Kodlaması (1: Kenyalı Asiye ince ipi araklamadan gittiğinde oldukça. 2: Ali madan Dağında yaramazken ince ip atarak incelmeksizin dikçe durdu.)
Fiillere aşağıdaki ekler getirilerek zarf-fiil yapılır.
-ıp, -ip, -up, -üp
-arak, -erek
-ınca, -ince, -unca, -ünce
-asiye, -esiye
-dıkça, -dikçe, -dukça, -dükçe
-madan, -meden
-alı, -eli
-dığında, -diğinde, -duğunda, -düğünde
-ken
-maz, -mez
-maksızın, -meksizin
-a, -e
Zarf-fiil eki olan “-a, -e” genellikle ikilemelere gelir.
Bata çıka, güle oynaya, seve seve, koşa koşa…
Zarf-fiiller aynı zamanda cümlede zarf görevindedir. (Cümlenin ögeleri konusunda bize kolaylık sağlayacaktır.)
Zarf-fiiller zarflar gibi fiilin nasıl ya da ne zaman yapıldığını belirtir. Daha kolay anlamak için “nasıl ve ne zaman?” sorularını yükleme sorabiliriz.
Örnekler:
Yağmur yağınca eve geçtiler.
Dereyi görmeden paçaları sıvama.
Ankara’ya geleli iki yıl olacak.
Eve varınca bana haber et. → Ne zaman?
Girer girmez bana onu sordu.
Gün geçtikçe havalar ısındı.
Çocuk oynayarak öğrenir. → Nasıl öğrenir?
Güle oynaya çıktıkları bu yolda paylarına ayrılık düştü.
Sorunlarını konuşa konuşa çözer. → Nasıl çözer?
“-ken” eki her zaman zarf-fiil değildir. “-ken” eki isme gelirse zarf olur.
Örnekler:
Hastayken beni aramadı.
Sivas’tayken bana uğrar mısın?